Το βάραθρο "Άκωλη Ψαρής" στα βαθύτερα σπήλαια της Ελλάδας - The pothole "Akoli Psaris" one of the deepest caves in Greece

Στα πλαίσια της σπηλαιολογικής αποστολής «Ψαρή 2009», που διοργάνωσε η Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία, εξερευνήθηκαν συνολικά 101 βάραθρα. Ένα από αυτά ήταν και η «Άκωλη Ψαρής» (με κωδικό όνομα Ψ207) που έφτασε σε βάθος -442m, βάθος το οποίο το κατατάσσει στη 13η θέση των βαθύτερων σπηλαίων της Ελλάδας.

Το βάραθρο βρίσκεται στην κορυφή Ψαρή των Λευκών Ορέων στο νομό Χανίων, σε υψόμετρο 1560m. Το σπήλαιο είναι κατακόρυφο σε όλη την έκτασή του με ένα μόνο οριζόντιο τμήμα μήκους 35m στο τελευταίο δάπεδο. Αποτελείται ουσιαστικά από τέσσερα πηγάδια. Το πρώτο από αυτά φτάνει σε βάθος -162m και έχει πολλές μικρές καταβάσεις, μετά το δεύτερο βάθους 88m (σε σύνολο -241m) που ονομάστηκε «Άβυσσος», το τρίτο που είναι ο «Λάρυγγας» βάθους 98m και σε σύνολο βάθους από την είσοδο -338m και το τέταρτο που ονομάστηκε «Ελευθέριος Πλατάκης» προς τιμή του ιδρυτή του Τμήματος Κρήτης της Ε.Σ.Ε έχει βάθος 85m και καταλήγει σε δάπεδο -με όνομα «πλατεία του Μπεκρή»- σε συνολικό βάθος -433m.

Στο τελευταίο δάπεδο υπάρχουν δύο διαδρομές, μία προς νότο και μία προς βορρά που και οι δύο φτάνουν σε σημεία που το σπήλαιο έχει συνέχεια αλλά δεν καταφέραμε να τα εξερευνήσουμε. Η βόρεια διαδρομή μετά από μία κατάβαση 6m, καταλήγει σε κατακόρυφο στένεμα που φαίνεται να συνεχίζει. Παρ’ όλες τις διανοίξεις με εκρηκτικά που έγιναν δεν ήταν δυνατή η κατάβαση. Το νότιο τμήμα βέβαια παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς η μικρή ροή νερού -από την έντονη σταγονορροή- και το δυνατά ρεύματα αέρα μαρτυρούν συνέχεια του σπηλαίου. Προχωρώντας λοιπόν νότια και μετά από 35m πορεία μέσα από στενούς μαιάνδρους καταλήγουμε σε πέρασμα πολύ στενό που μας ήταν αδύνατο να το προσπελάσουμε. Σε εκείνο το σημείο το βάθος της «Άκωλης Ψαρής» ήταν -442m.

Το πέτρωμα του βαράθρου έως τα -325 είναι ασβεστόλιθοι τρυπαλίου και δολομίτες. Όμως σε βάθος -235m γίνεται η πρώτη εμφάνιση του λατυποπαγούς πετρώματος κογκλομερίτη. Ο κογκλομερίτης γίνεται το κύριο πέτρωμα του βαράθρου από τα -325m βάθος ενώ υπάρχει μια αποσπασματική εμφάνιση δολομιτών σε βάθος -400m. Τελικά μέχρι το τέλος της εξερεύνησής μας (-442m) το πέτρωμα παρέμεινε κογκλομερίτης. Σύμφωνα με γεωλόγους που έχουν μελετήσει την περιοχή, τον κογλομερίτη τον διαδέχεται πλακώδης ασβεστόλιθος όμως στην ένωση αυτών των δύο πετρωμάτων παρεμβάλλεται μεταφλύσχης –δηλαδή φλύσχης που έχει υποστεί μεταμόρφωση- πάχους 20m. Ο μεταφλύσχης όμως είναι αδιαπέρατο πέτρωμα στο νερό. Το γεγονός λοιπόν ότι υπάρχει οριζόντιο τμήμα μήκους 35m με ροή νερού (βλ. παραπάνω) μας κάνει να πιστεύουμε ότι βρισκόμαστε κοντά στην ένωση μεταφλύσχη με κογκλομερίτη.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλα τα μέλη των αποστολών «Ψαρή 2008», «Ψαρή 2009» και της αποστολής 1-3.05.2009 για την ανεκτίμητη βοήθειά τους. Καθώς και τους κ.κ. Μπάμπη Φασουλά και Γιώργο Ηλιόπουλο για τις πολύτιμες πληροφορίες για τα πετρώματα (κάτι που μας βοήθησε να αντιληφθούμε το περιβάλλον του σπηλαίου). Επίσης ευχαριστούμε τον Ε.Ο.Σ Χανίων για την ανιδιοτελή προσφορά σκοινιού.



Η κύρια είσοδος του βαράθρου έχει διαστάσεις 12x8m. Στη φωτογραφία διακρίνεται ο Γιώργος Αγγελόπουλος κατά την πρώτη επίσκεψη στο βάραθρο στην αποστολή "Ψαρή 2008". Σε αυτή την αποστολή το βάραθρο εξερευνήθηκε έως τα -162m από τους Γιώργο Αγγελόπουλο, Μανώλη Μοσχολιδάκη και Σάββα Παραγκαμιάν


Το βάραθρο έχει συνολικά τρεις εισόδους. Εδώ διακρίνονται δύο από αυτές.



Η σάρα που βρίσκεται στο δάπεδο του πρώτου κατεβάσματος καθιστά την εξερεύνηση του σπηλαίου επικίνδυνη λόγω της πτώσης πετρών.


Το τριήμερο της Πρωτομαγιάς 2009 δεκαμελής ομάδα του Τμήματος Κρήτης της Ε.Σ.Ε συνέχισε την εξερέυνηση έως τα -235m.



Η αρχή του πηγαδιού "Άβυσσος" στα -153m.



Το πηγάδι "Άβυσσος" βάθους 88m και διαστάσεων 19x4m, όπως φαίνεται από το δάπεδό του στα -235m.


Το πέτρωμα κογκλομερίτης εμφανίζεται στα -235m και αργότερα στα -338m γίνεται το κύριο πέτρωμα του βαράθρου.


Το πηγάδι "Λάρυγγας" βάθους 98m διαστάσεων 12x6m καταλήγει σε δάπεδο σε βάθος -338m


Ο Βασίλης Βάγιας ξεκινά την κατάβασή του στο πηγάδι "Ελευθέριος Πλατάκης" βάθους 85m και διαμέτρου 6m. Το πηγάδι ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του ιδρυτή του Τμήματος Κρήτης της Ε.Σ.Ε.


Στη φωτογραφία διακρίνεται η "Πλατεία του Μπεκρή" στην οποία καταλήγει το πηγάδι 'Ελευθέριος Πλατάκης". Το βάθος σε αυτό το σημείο είναι -433m.


Βόρεια από την "Πλατεία του Μπεκρή" υπάρχει ένα κατέβασμα 6m το οποίο οδηγεί σε ένα κατακόρυφο στένεμα. Εκεί επιχειρήθηκε διάνοιξη με εκρηκτικά από τους Πάνο Γεωργόπουλο και Γιώργο Αγγελόπουλο στις 17.07.2009 χωρίς όμως να έχει κάποιο αποτέλεσμα.


Προχωρώντας νότια από την "Πλατεία του Μπεκρή" αναπτύσσονται μαίανδροι μήκους 35m. Σε εκείνο το σημείο εμφανίζονται έντονα ρεύματα αέρα και ροή νερού λόγω της σταγονορροής, όμως παρόλο που το βάραθρο συνεχίζει (οριζόντια) δεν καταφέραμε να περάσουμε. Εκεί το βάθος του βαράθρου είναι -442m.


Ο Σάββας απολαμβάνει στιγμές ξεκούρασης και τη θέα προς τον κόλπο των Χανίων από την είσοδο του βαράθρου έπειτα από μια εξαντλητική μέρα εξερεύνησης.


Ο Γιάννης, ο Γιώργος και ο Σάββας στο πατάρι που βρίσκεται στη μέση του πηγαδιού "Λάρυγγας".


Ο Γιάννης, ο Βασίλης και ο Σάββας στην "Πλατεία του Μπεκρή" έχοντας μόλις καταναλώσει τη εξαίσια μακαρονάδα του Βασίλη!



Ευχαριστούμε πολύ τον Καλούστ Παραγκαμιάν για την βοήθειά του στην επεξεργασία του σκαριφήματος του βαράθρου.

Κείμενα - Φωτογραφίες
Βασίλης Βάγιας
Γιάννης Σκοντινάκης
Σάββας Παραγκαμιάν


Προηγούμενη ανάρτηση για το βάραθρο εδώ
Πληροφορίες σχετικά με την αποστολή "Ψαρή 2009" εδώ
Δίδυμη ανάρτηση του Γιάννη εδώ

Το πανέμορφο Ψηστράκι - The beautiful pothole Psistraki, Crete, Greece

Στις 14.04.2009 επισκεφθήκαμε με τους αγαπητούς φίλους Αφροδίτη Καρδαμάκη, Μάνο Πετράκη και Νιόβη Στασινού το πανέμορφο βάραθρο Ψηστράκι των Γωνιών Μαλεβιζίου. Το Ψηστράκι είναι ένα μέρος που είναι αδύνατο να του προσφέρουμε όσα μας προσφέρει αυτό, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να το σεβαστούμε. Με θλίψη όμως διαπιστώσαμε ότι κάποιοι ασυνείδητοι (από τα δεκάδες άτομα που προσελκύει κάθε χρόνο) δεν είχαν ιδέα για το που βρίσκονταν και πέταξαν την καμένη ασετιλίνη τους και αρκετά άλλα σκουπίδια σε όλη την πορεία του σπηλαίου. Αυτοί οι άνθρωποι αντί να σεβαστούν αυτό το μοναδικό μέρος το μόλυναν κιόλας, αυτοί λοιπόν ΔΕΝ πρέπει να αποκαλούνται σπηλαιολόγοι και μάλιστα ΔΕΝ τους αξίζει να πηγαίνουν σε τέτοια μέρη.

Η είσοδος έχει διαστάσεις μόλις 1Χ1,5m προκαλόντας έκπληξη στον επισκέπτη η εντυπωσιακή συνέχεια
The entrance is only 1Χ1,5m in size so the visitor gets surprized once he realises what's inside that small hole





Μετά την πρώτη κατάβαση (40m) υπάρχει μία αίθουσα διαστάσεων 15x6m
After the first descent (40m) there is a beautiful room 15x6m in size


Υπάρχει μία καταστόλιστη λίμνη 20m μετά την πρώτη αίθουσα
There is a lake full of stalactites and stalagmites in various colors 20m after the first room





Η υπερχείλιση της λίμνης που οδηγεί το νερό στην μεγάλη κατάβαση (80m)
The overflow of the lake which leads the water to the 80m vertical descent


Η τελευταία κατάβαση στο Ψηστράκι (80m)
The last descend in Psistraki (80m)

Στο δάπεδο του τελικού κατεβάσματος (80m) που ξεκινά λίγο μετά τη λίμνη, υπάρχουν τέτοιοι σχηματισμοί που ονομάζονται χύτρες. Αυτοί οι σχηματισμοί δημιουργούνται λόγω της έντονης σταγονοροής από ψηλή οροφή που προκαλεί την κίνηση των πετρών αυτών οι οποίες "σκάβουν" το πέτρωμα δίνοντάς του αυτή τη μορφή. Επίσης οι πέτρες στο εσωτερικό της χύτρας όταν περάσει αρκετός καιρός γίνονται άσπρες (λόγο των αλάτων) τα γνωστά σε όλους, μαργαριτάρια των σπηλαίων.

Η τελευταία αίθουσα του βαράθρου με την περίφημη ταμπέλα που τοποθέτησαν
οι πρώτοι σπηλαιολόγοι που το κατέβηκαν στις 09.01.1990.
The last chamber of the cave, if you look a little closer you will see a sign which was put there by the first
cavers that descended it at 09.01.1990.

Ευχαριστώ πολύ την Νιόβη, την Αφροδίτη και το Μάνο για την υπομονή τους και την συνεργασία στην φωτογράφηση.

Περισσότερες πληροφορίες για το Ψηστράκι - More information about Psistraki
Πατήστε εδώ - Press here

Βάραθρο Ψηστράκι στις Γωνιές Μαλεβιζίου, Ηράκλειο - Pothole Psistraki at Gonies Maleviziou, Iraklion, Greece

Το Ψηστράκι είναι ένα απ’ τα ομορφότερα βάραθρα στην Κρήτη, ίσως και στην Ελλάδα, αλλά πέρα από αυτό έχει και έντονη-συγκινητική σπηλαιολογική ιστορία . Βρίσκεται στον Έβδομο Γωνιών Μαλεβιζίου (Ηράκλειο). Εντοπίστηκε και εξερευνήθηκε από τα μέλη του Τμήματος Κρήτης της Ε.Σ.Ε ( Γιάννη Νάθενα, Καλούστ Παραγκαμιάν και Σταύρο Πατραμάνη) στις 09.01.1990. Οι ίδιοι τοποθέτησαν στο δάπεδό του μία ταμπέλα με τα ονόματά τους η οποία σήμερα έχει πάνω της σταλαγμιτικό υλικό. Η συγκεκριμένη αποστολή είναι πολύ σημαντική για μένα γιατί ο Καλούστ επειδή είχε βραχεί, όταν βγήκε έξω απ’ το βάραθρο κόντεψε να πεθάνει γι’ αυτό αργότερα μαζί με την Γιώτα αποφάσισαν να κάνουν παιδί (έτσι γεννήθηκα εγώ). Μετά από την δημοσίευση της περιγραφής του βαράθρου στο Δελτίο της Ε.Σ.Ε αλλά και δημοσιεύματα στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο, το σπήλαιο άρχισε να δέχεται πολλές επισκέψεις από σπηλαιολόγους.

Το Ψηστράκι έχει συνολικό βάθος 120m. Η είσοδός του είναι μικρή με διαστάσεις 1x1,5m απ’ όπου ξεκινά ένα βάραθρο 40m με ένα πατάρι στη μέση. Στο τέλος αυτής της κατάβασης βρίσκεται μία αίθουσα διαστάσεων 15x6m που στο άκρο της βρίσκεται ένα εντυπωσιακό σύνολο από γκουρ. Μετά ακολουθεί μία γαλαρία 20m η οποία καταλήγει σε μία εντυπωσιακή αίθουσα στην οποία κυριαρχεί μία πολύ όμορφη λίμνη ( 1-1,5m βάθος, 10m μήκος, 3-5m πλάτος). Στο τέλος της λίμνης (υπερχείλιση) διανοίγεται μία μικρή τρύπα (0.5x0.5m) που οδηγεί σε βάραθρο 80m Στα πρώτα 15m υπάρχουν 2 πατάρια και μετά ακολουθεί μονοκόμματη κατάβαση μέχρι το δάπεδο. Τα τοιχώματα του βαράθρου είναι καταστόλιστα με σταλαγμιτικά και υπάρχει έντονη σταγονορροή, επίσης στο τέλος του υπάρχει μία αίθουσα διαστάσεων 8x4m επίσης εντυπωσιακή.

Επισκέφθηκα για πρώτη φορά το σπήλαιο στα πλαίσια των σεμιναρίων του Τμήματος Κρήτης της Ε.Σ.Ε στις 20.11.2005. Ακολούθησε ακόμα μία επίσκεψη στις 20.02.2006 μαζί με τους Κ. Παραγκαμιάν, Κωστή Φωτεινάκη και Δέσποινα Χορευτάκη για βιολογική δειγματοληψία και φωτογράφηση. Στις 13.05.2007 το ξαναεπισκέφτηκα με τους Γιάννη Μπρομοιράκη και Γιάννη Σκοντινάκη μέχρι το τέλος του. Η τελευταία επίσκεψή μου, μέχρι σήμερα, έγινε στις 29.07.2008 αμέσως μετά την σπηλαιολογική αποστολή στην Ψαρή 2008 με τους Θάνο Ξανθόπουλο, Παύλο Καδά και τον Θωμά Λαμπρακόπουλο που μου έδωσαν την ευκαιρία να επισκεφτώ ξανά το σπήλαιο. Ευχαριστώ όλους τους συναδέρφους για όλα όσα μου έχουν μάθει και συνεχίζουν να μου μαθαίνουν καθώς και για την καταπληκτική παρέα τους καθώς και τον Καλούστ Παραγκαμιάν για την βοήθεια σύνταξης αυτού του κειμένου.

Σε ευχαριστώ Ψηστράκι...

Περισσότερα στο

Παραγκαμιάν, Κ. 1992. Βάραθρα στην περιοχή της κοινότητας Γωνιών Μαλεβιζίου Κρήτης. Το βάραθρο "Ψηστράκι". Δελτίο Ε.Σ.Ε. 20: 155-159.

http://www.ese.edu.gr/media/deltia/xx/1989-1992_1_a.pdf

και στο

http://spilaiologia.pblogs.gr/2008/08/sphlaiobarathro-pshstraki-29-7-2008-n-hrakleioy-krhth.html

Σπηλαιολογικές έρευνες στη Σίτανο, δήμος Σητείας,Κρήτη

Φωτογραφία Κ. Φωτεινάκης

















































































































Την Κυριακή ολοκληρώσαμε με τον Κώστα Φωτεινάκη την έρευνα στο πεδίο στη Σίτανο, δήμος Σητείας, χαρτογραφώντας το σπήλαιο Θερόσπηλιος. Στο χώρο αυτό έχουν καταγραφεί 6 έγκοιλα στα πλαίσια αποστολών του 2007-2008 ενώ το σπουδαιότερο σπήλαιο στην ευρύτερη περιοχή είναι το Όξω Λατσίδι. Επίσης μέλη για τη συγγραφή είναι ακόμα η Αφροδίτη Καρδαμάκη και η Γωγώ Παπαδοκωστάκη.

Περίληψη εργασίας

Οι εξερευνήσεις του Τμήματος Κρήτης στην ευρύτερη περιοχή της Σιτάνου (Δήμος Σητείας, Λασίθι) ξεκίνησαν το 1993 και συνεχίστηκαν πρόσφατα (2007-2008) με την εξερεύνηση και συλλογή δεδομένων για 6 επιπλέον έγκοιλα: το σπήλαιο Θερόσπηλιος με συνολική έκταση ενός περίπου στρέμματος, η Ανώνυμη Λατσίδα Ι και η Ανώνυμη Λατσίδα ΙΙ που βρίσκονται στην περιοχή Σκιάς Κεφάλι με βάθος 9m και 8m αντίστοιχα, το βάραθρο στον Κέραμο στην περιοχή Κεφάλι Κεράμου με βάθος 18m, η Λατσίδα στο Νταμάρι βάθους 28m και το βάραθρο Πλάκα βάθους 26m.